Tarihçe

Yerbilimlerinin gelişimi Osmanlı döneminde çok geç başlamış ve yavaş bir ilerleme göstermiştir. Bu bağlamda Ülkemizde Jeoloji eğitiminin başlaması 1900’lü yılların başlarına kadar dayanmaktadır. O yıllarda Darülfünun adı altında faaliyet gösteren İstanbul Üniversitesinde; Dar ül Fünun u Sultan; Dar ül Fünun u Şahane’de 1909 yılına kadar Sadrazam İbrahim Ethem Paşa’nın oğullarından biri olan Halil Ethem Bey Ilm-i Meadin ye’l Tabakat’ül Arz derslerini vermiş, ayrıca Arkeoloji ve müzecilik konularında da önemli çalışmalarda bulunmuştur. İstanbul Darülfünun Osmanlı Ulüm-u Riyaziye ve Tabiye şubesinde Dr. Mutsak Bey (1913-1933) ve eczacı Mashar Hüsnü Bey (1909-1915) tarafından da îlm-i Arz dersleri adı altında ilk jeoloji dersleri verilmeye başlanmıştır.1915 yılında Hamit Nafiz PAMİR ve Privat Doçent Walter PENCK’in öncülüğü ile Vefa’daki Abdülkerim Paşa konağı satın alınmış, burada dershaneleri, laboratuarları, müzesi ve geniş bir kitaplığı olan İstanbul Darülfünun’unda ilk Jeoloji Enstitüsü kurulmuştur. Avrupa’dan kitaplar getirilmiş ve bölümdeki jeoloji müzesine temel oluşturacak zengin koleksiyonların satın alınmasına ve toplanmasına başlanmıştır.1918 yılındaki Vefa yangını ile tüm kitaplar, koleksiyon ve laboratuar malzemeleri yok olmuşlardır. Ara verilen jeoloji eğitimine 1923 yılından itibaren Zeynep Hanım konağında tekrar devam edilmiştir. 1923-1933 yılları dönemînde konaktaki öğretîm üyesi kadrosunda; H.Nafiz PAMİR; A.Malik SAYAR ve Prof.Dr. Ernest CHAPUT (Strasburg Univ.) görevli olarak bulunmuşlardır. Öğretim ise Tabiye , Coğrafya ve Jeoloji olarak ortak sürdürülmüştür.Ulu Önderimiz Atatürk”un hazırlattığı 1933 Üniversite Reform Yasası ile İstanbul Darülfünun kaldırılmış, yerine İstanbul Üniversitesi kurularak bu çatı altında Jeoloji eğitim ve öğretimi sürdürülmüştür.1942’de çıkan yangın, bu kez Zeynep Hanım konağında yapılan Jeoloji eğitimine çok zarar vererek, öğrenimin bir süre aksamasına neden olmuştur. Yangın sonrası Jeoloji Enstitüsü ve öğretim üyeleri, kısıtlı olanaklarla Süleymaniye’deki Biyoloji binasına taşınarak, çalışmalarını sürdürmeye çabalamışlardır.İkinci Dünya savaşı sırası ve sonrasında İstanbul Üniversitesi pek çok yabancı öğretim Üyesine kucak açarak, bünyesinde barındırmıştır. Jeoloji Bölümünde de 1936-1942 yıllarında Prof.Dr. E. PAREJAS görev yapmıştır. Savaş sonrası jeolojide görev yapan öğretim üye ve yardımcıları kendilerini geliştirmek ve modern bilimin yöntemlerini öğrenmek üzere yurtdışına gönderilmişlerdir.1946 yılında çıkarılan 4936 sayılı yasa ile İstanbul Üniversitesi kısmi özerklik ve tüzel kişilik kazanmıştır. Aynı yıl Üniversitede Jeoloji Lisans öğretimine de ilk defa başlanmıştır.1950 yılında Jeoloji Enstitüsünde Prof.Dr. İ.A.Can OKAY direktör olarak görev yapmıştır. 1952’de ise Jeoloji Enstitüsü Fen Fakültesindeki binasına taşınmıştır. 1956 yılında Tatbiki Jeoloji Enstitüsünün kurulması île birlikte bu enstitü direktörlüğüne Prof. Dr. Î.E. ALTINLI atanmıştır. 1961 yılında Enstitülerin kürsülere dönüştürülmesi ile Jeoloji Bölümünde Mineraloji Petrografi Kürsüsü, Genel Jeoloji kürsüsü ve Tatbiki Jeoloji Kürsüsü şeklinde üç yeni kürsü kurulmuştur. Bu kürsülerde verilen dersler ile Jeoloji öğretimi dört yıl süreli olarak uzun süre devam etmiştir. Beş yıllık Yüksek Jeoloji eğitimine 1964’de, Jeoloji Yüksek Mühendisliğine 1971’de ve Jeoloji Mühendisliği eğitimine ise 1977 yıllarında başlanmıştır.Jeoloji Mühendisliği Bölümü 1978 yılında Fen Fakültesinden ayrılarak Jeofizik Mühendisliği Bölümü ile birlikte Yerbilimleri Fakültesi adı altında faaliyete başlamıştır. 28.03.1982’de 2809 sayılı kanunun 11. maddesi uyarınca İstanbul Üniversitesi’nin Yerbilimleri ve Kimya Fakülteleri birleştirilerek Mühendislik Fakültesi kurulmuş ve böylece Jeoloji Mühendisliği Bölümü, Mühendislik Fakültesinde eğitimin-öğretimine devam etmiştir. Jeoloji Mühendisliği Bölümü 1991 yılı Şubatında Beyazıt Kampüsü’nden Avcılar yerleşkesindeki Mühendislik Fakültesi binasına taşınmıştır.Jeoloji Bölümünün gelişmesinde Hamit N. PAMÎR , A. Malik SAYAR, Ernest CHAPUT, İ.H.AKYOL, M.A. BÎNAL , E. PAREJAS , İ.A.Can OKAY, Fuat BAYKAL, Î.Enver ALTINLI, Suat ERK, İhsan KETİN, N. PINAR ERDEM , Atife DİZER ve Mehmet AKARTUNA gibi değerli bilim adamları hizmet etmişlerdir.

Ülkemizin ilk jeoloji eğitimini başlatan bölümümüz, bilimsel çalışmalarla jeolojinin temelini atmış, yetiştirdiği öğrenci ve akademisyenlerle diğer üniversitelere ve kuruluşlara değerli meslektaşlar kazandırmıştır. İlk Jeoloji Müzesi öncülüğünü de yapan bölümümüz 2005 yılında İ.Ü. Bilimsel Araştırma Projeleri desteği ile dördüncü kez yeniden yapılandırılan müzesi, Lisans ve Lisansüstu eğitim-öğretimi, ulusal ve uluslar arası araştırmaları ile toplum için hizmetine devam etmektedir.